Hiện tượng khiến nhiều gia đình lo lắng hiện nay
Hiện nay có một thực trạng khiến không ít cha mẹ vừa hoang mang vừa sợ hãi. Nhiều trẻ và đặc biệt là tuổi teen không chỉ nuôi kuman thong như một vật tâm linh hay một niềm tin mang tính tò mò. Con bắt đầu sống cùng nó như một con người thật.
Có trẻ chuẩn bị giường ngủ riêng. Cho ăn uống mỗi ngày. Nói chuyện trước khi đi học và trước khi ngủ. Mang theo khi ra ngoài. Mua quần áo, đồ chơi, bánh kẹo. Xin phép tổ tiên cho ở cùng trong nhà. Thậm chí khóc, giận hoặc lo lắng nếu nghĩ rằng “người ấy” đang buồn hay bị bỏ quên.
Nếu chỉ nhìn từ bên ngoài, người lớn rất dễ cho rằng con đang mê tín hoặc lệch lạc. Nhưng dưới góc nhìn tâm lý phát triển, hiện tượng này thường không xuất hiện ngẫu nhiên. Đằng sau đó là sự kết hợp rất phức tạp giữa cô đơn nội tâm, nhu cầu gắn bó cảm xúc, cơ chế tưởng tượng của não bộ và những khoảng thiếu hụt kéo dài trong kết nối gia đình.
1. Bộ não trẻ vị thành niên rất dễ tạo ra cảm giác hiện diện cảm xúc
Điều đầu tiên cần hiểu là não bộ tuổi teen chưa hoàn toàn ổn định trong việc phân tách tuyệt đối giữa điều đang cảm nhận mạnh về mặt cảm xúc và điều thật sự tồn tại ngoài thực tế. Ở giai đoạn này, vùng cảm xúc phát triển rất mạnh nhưng vùng kiểm soát lý trí và đánh giá thực tại còn đang hoàn thiện.
Điều đó khiến nhiều trẻ cảm rất sâu, tưởng tượng rất mạnh, gắn cảm xúc rất nhanh và dễ nhân cách hóa đồ vật hoặc thực thể vô hình.
Khi một đứa trẻ bắt đầu trò chuyện với kuman thong mỗi ngày, não bộ sẽ dần tạo ra cơ chế quen thuộc giống như với một mối quan hệ thật. Con nói chuyện. Con tưởng tượng phản hồi. Con tự diễn giải tín hiệu xung quanh như dấu hiệu hồi đáp.
Não bộ ghi nhận điều đó như một trải nghiệm cảm xúc có thật. Theo thời gian, cảm giác hiện diện trở nên ngày càng mạnh. Lúc này, dù thực thể ấy không tồn tại như một con người thật, nhưng trong trải nghiệm nội tâm của trẻ, mối quan hệ ấy là thật về mặt cảm xúc.
Đây là cơ chế rất quan trọng để lý giải vì sao nhiều trẻ có thể lo lắng nếu không cho ăn, sợ bị giận, cảm thấy được bảo vệ hoặc tin rằng mình đang được yêu thương bởi một hiện diện vô hình.
2. Về tâm lý, đứa trẻ đang tự tạo một mối quan hệ không làm mình bị tổn thương
Nhiều trẻ hiện đại lớn lên trong trạng thái thiếu an toàn cảm xúc kéo dài. Cha mẹ có thể vẫn yêu con. Nhưng tình yêu ấy đôi khi đi kèm áp lực học hành, phê phán, so sánh, kiểm soát và thiếu lắng nghe thật sự.
Dần dần, trẻ hình thành niềm tin vô thức rằng con người thật rất dễ làm mình đau. Khi đó, tâm trí bắt đầu tìm một kiểu kết nối khác an toàn hơn.
Một kuman thong không phản bội. Không chê bai. Không gây thất vọng như các mối quan hệ ngoài đời. Không khiến trẻ cảm thấy mình vô giá trị.
Về bản chất tâm lý, đây là cơ chế tự bảo vệ cảm xúc. Đứa trẻ đang cố tạo ra một mối quan hệ mà ở đó mình luôn được cần đến, luôn có quyền kiểm soát, không sợ bị từ chối và không sợ bị bỏ rơi.
Đó là lý do nhiều con trẻ chăm sóc kuman thong bằng sự tận tụy rất sâu. Cho ăn đúng giờ. Nói chuyện mỗi tối. Đắp chăn khi ngủ. Mua đồ chơi. Xin lỗi nếu nghĩ mình làm sai.
Bởi trong nhận thức của trẻ, đây không còn là vật thể mà là một mối quan hệ gắn bó mang tính chữa lành tâm lý cho chính mình.
3. Vì sao trẻ ngày càng lún sâu vào mối quan hệ tưởng tượng này?
Một hành vi sẽ được duy trì nếu nó giúp con người giảm đau tâm lý hoặc tạo cảm giác dễ chịu.
Khi trẻ cô đơn và nói chuyện với kuman thong, điều gì xảy ra?
- Con cảm thấy bớt trống rỗng
- Bớt lo âu
- Bớt cảm giác bị bỏ rơi
- Có cảm giác được lắng nghe
- Có nơi để trút cảm xúc
Não bộ ghi nhận điều này như một phần thưởng cảm xúc. Từ đó hình thành vòng lặp tâm lý:
- Cô đơn dẫn tới tìm đến kuman thong
- Tìm đến kuman thong giúp cảm thấy dịu hơn
- Cảm giác dễ chịu khiến trẻ tiếp tục lệ thuộc
- Càng lặp lại nhiều, sự gắn bó càng mạnh
Đặc biệt nếu ngoài đời thực con tiếp tục bị hiểu lầm, thiếu kết nối và không có ai lắng nghe đủ sâu thì mối quan hệ tưởng tượng ấy càng trở thành nơi trú ẩn chính.
Lúc này, nhiều hành vi bắt đầu phát triển mạnh hơn. Con ưu tiên thời gian cho thế giới nội tâm ấy. Giảm kết nối với người thật. Bảo vệ niềm tin của mình quyết liệt hơn. Khó chấp nhận ai phủ nhận sự tồn tại ấy.
Vì khi người khác phủ nhận kuman thong, trong trải nghiệm của trẻ, điều đó giống như phủ nhận luôn nơi an toàn cuối cùng của mình.
4. Hiện tượng “cho ra mắt” bàn thờ tổ tiên phản ánh nhu cầu công nhận mối quan hệ
Đây là chi tiết rất quan trọng về mặt tâm lý. Nhiều trẻ không chỉ giữ kín mà còn muốn đưa kuman thong vào không gian gia đình và tâm linh tổ tiên.
Điều này phản ánh nhu cầu muốn mối quan hệ ấy được công nhận là thật, muốn nó có vị trí chính thức trong đời sống của mình và muốn cảm giác gắn bó ấy được hợp thức hóa về mặt tinh thần.
Về mặt nhận thức, khi gia đình hoặc tổ tiên được kết nối với thực thể ấy trong tưởng tượng của trẻ, não bộ sẽ cảm thấy mối quan hệ này càng thật hơn và càng có giá trị hơn.
Đây cũng là lý do một số trẻ phản ứng rất mạnh nếu bị ngăn cản. Vì với con, điều đó không chỉ là cấm một món đồ, mà giống như đang ép con từ bỏ một người thân quan trọng về mặt cảm xúc.
5. Sai lầm lớn nhất của người lớn là chỉ xử lý phần mê tín mà không nhìn phần tổn thương
Nhiều gia đình chỉ tập trung phá bỏ hành vi. Đập bỏ. Mắng chửi. Ép con dừng lại. Đem đi gửi chùa hoặc vứt bỏ.
Nhưng nếu khoảng trống tâm lý phía dưới vẫn còn nguyên, đứa trẻ thường sẽ tạo một nơi trú ẩn khác, khép kín hơn hoặc phát triển những lệ thuộc tinh thần khác sâu hơn nữa.
Điều người lớn cần hiểu là một đứa trẻ tâm lý khỏe mạnh và được kết nối đủ sâu thường không cần phải tạo ra một mối quan hệ tưởng tượng để bù đắp sự cô độc kéo dài.
Điều đáng sợ nhất không nằm ở bức tượng
Cần hiểu thực tế không phải mọi trường hợp nuôi kuman thong đều giống nhau. Có con trẻ chỉ tò mò nhất thời. Nhưng cũng có trẻ đang thực sự dùng nó như chiếc phao tinh thần để chống chọi với cảm giác cô đơn bên trong.
Điều đáng sợ nhất không nằm ở bức tượng hay nghi thức, mà nằm ở chỗ một đứa trẻ đang phải tự tạo ra cảm giác được yêu thương vì ngoài đời thật con không còn cảm nhận đủ điều đó từ con người xung quanh.
Khi một đứa trẻ chỉ có thể tìm thấy sự an toàn trong một mối quan hệ tưởng tượng, đó thường là dấu hiệu cho thấy thế giới cảm xúc thật của con đã cô độc quá lâu rồi.