Tôi từng nghĩ rằng mình là một người mẹ kiên nhẫn. Cho đến khi con bước vào lớp 1.
Con bắt đầu hỏi rất nhiều. Những câu hỏi giống nhau, lặp đi lặp lại mỗi ngày, mỗi buổi sáng, mỗi tối trước khi đi ngủ. “Mẹ ơi, mai con có phải lên bảng không?”, “Mẹ ơi, nếu con làm sai thì sao?”, “Mẹ ơi, cô có gọi con không?”, “Mẹ ơi, mẹ đón con đúng giờ chứ?”. Ban đầu tôi trả lời. Tôi còn nhẹ nhàng, còn cười. Nhưng dần dần, sự mệt mỏi tích tụ. Tôi cáu. Tôi gắt. Tôi buột miệng trách con: sao hỏi hoài một câu, mẹ nói rồi mà vẫn không nhớ.
Con im lặng. Còn tôi thì cho rằng đó là chuyện bình thường của một người lớn bận rộn. Tôi không nghĩ mình đã làm gì sai. Tôi chỉ nghĩ: con phiền quá.
Tôi không hề nhận ra rằng, đằng sau những câu hỏi ấy không phải là sự đãng trí hay cố tình làm phiền, mà là một nỗi lo đang lặp đi lặp lại trong đầu một đứa trẻ sáu tuổi. Tôi không hiểu rằng, với con, mỗi câu hỏi không phải để tìm thông tin mới, mà để tìm sự an tâm.
Con tôi không khóc lóc dữ dội, không hoảng loạn, không sợ đến mức trốn học. Con vẫn đến trường đều đặn, vẫn ăn uống, vẫn cười. Chính vì thế, tôi càng không nghĩ đến hai chữ “lo âu”. Trong suy nghĩ của tôi khi đó, lo âu phải là điều gì đó rất rõ ràng, rất nghiêm trọng. Còn con tôi thì chỉ hỏi nhiều hơn những đứa trẻ khác một chút. Vậy thôi.
Cho đến một buổi tối, khi tôi đang dọn dẹp thì con lại hỏi: “Mẹ ơi, nếu mai con quên sách thì sao?”. Tôi mệt. Tôi buông một câu rất nhanh, rất gọn: “Thì bị cô nhắc, có vậy mà cũng hỏi!”. Con đứng yên. Rồi con nói rất nhỏ, gần như thì thầm: “Con chỉ sợ thôi…”.
Ba chữ đó làm tôi đứng lặng. Không phải vì con cãi, cũng không phải vì con mè nheo. Chỉ là một câu nói rất thật. Con chỉ sợ thôi. Tôi nhìn con, thấy vai con rụt lại, ánh mắt cụp xuống. Lần đầu tiên tôi thấy rõ điều mà trước đó tôi đã bỏ qua: con đang bất an.
Tối hôm đó, con ngủ sớm. Còn tôi thì nằm trằn trọc rất lâu. Tôi bắt đầu nhớ lại từng lần con hỏi, từng lần tôi cáu gắt. Tôi chợt hiểu ra rằng, mỗi lần tôi gắt lên, không phải con bớt hỏi, mà con hỏi nhiều hơn vào những ngày sau đó. Tôi tưởng con không nghe lời, nhưng thực ra con đang lo lắng nhiều hơn. Tôi tưởng mình đang dạy con tự lập, nhưng thực ra tôi đang khiến con sợ cảm xúc của chính mình.
Tôi bắt đầu tìm hiểu. Tôi đọc về tâm lý trẻ lớp 1, về lo âu ở trẻ nhỏ. Tôi mới biết rằng, rất nhiều đứa trẻ không biết diễn đạt nỗi lo bằng lời, nên chúng hỏi. Hỏi chính là cách con tự trấn an. Khi con hỏi đi hỏi lại, nghĩa là não con chưa thể dừng vòng lặp lo lắng. Và mỗi lần người lớn cáu gắt, vòng lặp ấy lại càng siết chặt hơn.
Tôi nhận ra mình đã sai. Không phải vì tôi là một người mẹ tệ, mà vì tôi đã nhìn con bằng đôi mắt của người lớn, quên mất rằng con chỉ mới sáu tuổi. Tôi đã yêu cầu con phải bình tĩnh, trong khi chính tôi lại không đủ bình tĩnh để lắng nghe.
Tôi không thay đổi con ngay. Tôi thay đổi cách mình ở bên con. Những ngày sau đó, khi con hỏi, tôi vẫn mệt. Nhưng tôi học cách dừng lại trước khi trả lời. Tôi nói với con rằng tôi biết con đang lo. Tôi nói rằng lo lắng không phải là điều xấu. Tôi không cố dập tắt câu hỏi của con, mà cố giúp con cảm thấy an toàn hơn khi hỏi.
Con không ngừng hỏi ngay. Có những ngày con vẫn hỏi rất nhiều. Nhưng giọng con khác đi. Không còn căng thẳng như trước. Có những lúc con tự nói: “Con hơi lo thôi, nhưng chắc là ổn”. Tôi biết đó là một bước tiến rất nhỏ, nhưng với một đứa trẻ lo âu, từng bước nhỏ như vậy đều rất đáng giá.
Hành trình đồng hành cùng một đứa trẻ lo âu không hề dễ. Có những ngày tôi mệt đến mức chỉ muốn im lặng. Có những ngày tôi nghi ngờ chính mình. Nhưng tôi hiểu rằng, điều con cần không phải là một người mẹ hoàn hảo, mà là một người mẹ kiên định. Kiên định trong cách phản ứng, kiên định trong sự hiện diện, kiên định trong việc không phủ nhận cảm xúc của con.
Tôi học cách tin rằng con không yếu đuối. Con chỉ đang cần được nâng đỡ. Tôi học cách chấp nhận rằng lo âu không biến mất trong một sớm một chiều. Và tôi cũng học cách tha thứ cho chính mình, cho những lần tôi đã cáu gắt khi chưa hiểu.
Bây giờ, khi con hỏi, tôi vẫn có lúc mệt. Nhưng tôi không còn nghĩ rằng con làm phiền. Tôi biết rằng, mỗi câu hỏi là một lời gọi thầm: mẹ ơi, con cần được an tâm. Và tôi chọn ở lại, trả lời, lắng nghe, hết lần này đến lần khác.
Bởi vì tôi hiểu, sự kiên định của cha mẹ chính là điểm tựa để con học cách vượt qua lo âu của mình. Và cũng chính trong hành trình đó, tôi học được cách chữa lành cho cả con và cho chính tôi.