Có những đứa trẻ không khóc, không than phiền, cũng chẳng nói rằng mình đang mệt mỏi. Nhưng con bắt đầu dễ cáu gắt, thường xuyên đau bụng trước giờ đến lớp, khó ngủ, không còn hứng thú với những trò chơi yêu thích hoặc ngày càng ít chia sẻ với cha mẹ.
Người lớn có thể cho rằng con đang bướng bỉnh, lười biếng, thiếu tập trung hoặc bước vào giai đoạn thay đổi tâm sinh lý. Tuy nhiên, phía sau những thay đổi ấy đôi khi là một trạng thái căng thẳng tâm lý mà trẻ chưa đủ khả năng nhận biết và diễn đạt.
Stress ở trẻ em không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng nước mắt hay sự sợ hãi. Đôi khi, đó là những thay đổi âm thầm trong cảm xúc, hành vi và cách trẻ tương tác với thế giới xung quanh.
Theo góc nhìn chuyên môn của Chuyên gia tâm lý Phạm Hiền, muốn hỗ trợ trẻ đúng cách, ba mẹ không nên chỉ nhìn vào hành vi trước mắt mà cần tìm hiểu điều gì đang diễn ra bên trong trẻ, những yếu tố nào tạo ra áp lực và vì sao trẻ chưa thể tự điều chỉnh trạng thái của mình.
1. Stress ở trẻ em là gì? Vì sao trẻ cũng có thể bị căng thẳng tâm lý?
Stress là phản ứng của cơ thể và tâm trí khi trẻ phải đối mặt với những yêu cầu, thay đổi hoặc tình huống mà trẻ cảm thấy khó thích nghi hoặc chưa có đủ nguồn lực để xử lý.
Không phải tất cả stress đều có hại. Một mức độ căng thẳng nhất định trước kỳ thi, khi bắt đầu đi học hoặc khi thử một hoạt động mới có thể giúp trẻ tập trung, học cách thích nghi và phát triển khả năng vượt qua thử thách.
Vấn đề xuất hiện khi áp lực quá lớn, kéo dài hoặc lặp đi lặp lại, trong khi trẻ thiếu sự hỗ trợ cần thiết để phục hồi trạng thái cân bằng.
Điều quan trọng là khả năng chịu đựng stress của mỗi trẻ không giống nhau. Cùng một sự việc, có trẻ nhanh chóng thích nghi nhưng cũng có trẻ cảm thấy bất an, sợ hãi hoặc mất khả năng kiểm soát cảm xúc.
Sự khác biệt này có thể liên quan đến độ tuổi, khí chất, mức độ phát triển, trải nghiệm trước đó, khả năng diễn đạt cảm xúc và môi trường sống của trẻ.
Đặc biệt, trẻ nhỏ thường chưa có đủ vốn từ để nói rằng: “Con đang áp lực”, “Con cảm thấy không an toàn” hay “Con không biết phải làm gì”. Thay vào đó, trẻ thể hiện sự căng thẳng thông qua cơ thể, hành vi và những thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày.
2. 10 dấu hiệu stress ở trẻ em ba mẹ không nên bỏ qua
Không có một biểu hiện đơn lẻ nào đủ để khẳng định trẻ đang bị stress. Ba mẹ cần quan sát sự thay đổi so với trạng thái thông thường của con, mức độ lặp lại, hoàn cảnh xuất hiện và ảnh hưởng đến cuộc sống.
2.1. Trẻ thường xuyên cáu gắt, dễ nổi nóng và khó kiểm soát cảm xúc
Một đứa trẻ trước đây khá vui vẻ, dễ hợp tác nhưng gần đây lại thường xuyên tức giận, phản ứng mạnh khi bị nhắc nhở hoặc khóc vì những chuyện rất nhỏ.
Có trẻ la hét, ném đồ vật, phản ứng gay gắt khi cha mẹ yêu cầu làm bài tập. Có trẻ lại trở nên nhạy cảm, dễ tủi thân và thường xuyên cảm thấy mình bị trách móc.
Đây có thể là biểu hiện cho thấy trẻ đang phải chịu áp lực vượt quá khả năng tự điều chỉnh hiện tại.
Khi căng thẳng tích tụ, trẻ có thể gặp khó khăn trong việc nhận biết cảm xúc, diễn đạt nhu cầu và lựa chọn phản ứng phù hợp. Vì vậy, hành vi bùng nổ đôi khi không đơn thuần là sự chống đối mà còn là cách trẻ thể hiện trạng thái quá tải.
2.2. Trẻ hay lo lắng, sợ hãi và luôn nghĩ đến những điều tiêu cực
Trẻ thường xuyên hỏi đi hỏi lại những câu như:
- “Ngày mai con có phải đi học không?”
- “Nếu con làm sai thì sao?”
- “Mẹ có giận con không?”
- “Nếu con không đạt điểm tốt thì chuyện gì xảy ra?”
Một số trẻ luôn sợ mắc lỗi, sợ bị phê bình, sợ làm người khác thất vọng. Trẻ có thể lo lắng ngay cả khi chưa có tình huống nguy hiểm thực sự xảy ra.
Nếu sự lo lắng kéo dài, tăng dần và khiến trẻ né tránh các hoạt động bình thường, ba mẹ cần chú ý đến trạng thái tâm lý của con. Căng thẳng và lo âu có thể cùng xuất hiện, nhưng không phải hai khái niệm hoàn toàn giống nhau.
2.3. Trẻ khó ngủ, ngủ không sâu giấc hoặc thường xuyên gặp ác mộng
Những thay đổi về giấc ngủ là dấu hiệu đáng chú ý khi trẻ chịu áp lực tâm lý.
Ba mẹ có thể nhận thấy con:
- Khó đi vào giấc ngủ dù đã đến giờ nghỉ.
- Thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm.
- Hay gặp ác mộng hoặc sợ ngủ một mình.
- Muốn cha mẹ ở bên cạnh mới có thể ngủ.
- Thức dậy mệt mỏi, uể oải và thiếu năng lượng.
Giấc ngủ và trạng thái cảm xúc có mối liên hệ hai chiều. Căng thẳng có thể khiến trẻ khó ngủ, trong khi thiếu ngủ lại làm giảm khả năng tập trung và điều chỉnh cảm xúc.
Tuy nhiên, rối loạn giấc ngủ cũng có thể xuất phát từ nguyên nhân thể chất, thói quen sinh hoạt hoặc những vấn đề sức khỏe khác. Không nên mặc định mọi trường hợp mất ngủ đều do stress.
2.4. Trẻ thường xuyên đau bụng, đau đầu nhưng khó xác định nguyên nhân
Không ít trẻ than đau bụng trước khi đến trường, đau đầu khi chuẩn bị làm bài kiểm tra hoặc cảm thấy buồn nôn khi phải tham gia một hoạt động khiến con lo lắng.
Đây là nhóm biểu hiện thể chất có thể đi kèm với căng thẳng tâm lý.
Khi cơ thể phản ứng với áp lực, trẻ có thể xuất hiện cảm giác căng cơ, đau đầu, khó chịu ở bụng, thay đổi cảm giác thèm ăn hoặc mệt mỏi.
Điều ba mẹ cần lưu ý là những triệu chứng này không có nghĩa trẻ đang giả vờ hoặc cố tình tìm cách trốn tránh trách nhiệm. Cảm giác đau của trẻ có thể hoàn toàn có thật, ngay cả khi yếu tố tâm lý góp phần tạo nên triệu chứng.
Ba mẹ nên đưa trẻ đi khám khi triệu chứng tái diễn hoặc gây ảnh hưởng đáng kể, nhằm loại trừ các nguyên nhân bệnh lý trước khi kết luận liên quan đến stress.
2.5. Trẻ thu mình, ít nói và không còn muốn chia sẻ với gia đình
Một số trẻ không phản ứng mạnh khi căng thẳng mà chọn cách im lặng.
Con có thể ít trò chuyện hơn, không muốn kể về trường lớp, tránh tiếp xúc với người thân hoặc thường xuyên ở một mình trong phòng.
Khi được hỏi, trẻ chỉ trả lời: “Không có gì”, “Con không biết” hoặc “Để con yên”.
Đừng vội cho rằng trẻ đang muốn chống đối hoặc không còn gần gũi với cha mẹ. Có thể trẻ chưa biết diễn đạt điều mình đang trải qua, sợ bị đánh giá hoặc không tin rằng người lớn sẽ hiểu cảm xúc của mình.
2.6. Trẻ mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích
Trước đây, con thích vẽ tranh, chơi thể thao, đọc sách hoặc gặp gỡ bạn bè. Nhưng gần đây, trẻ không còn hào hứng với những hoạt động ấy.
Trẻ có thể nói rằng mọi thứ đều nhàm chán, không muốn tham gia hoạt động gia đình hoặc thường xuyên từ chối những lời mời vui chơi.
Đây là thay đổi cần được quan sát kỹ, đặc biệt khi đi kèm với buồn bã kéo dài, mệt mỏi, thu mình hoặc cảm giác vô vọng.
Mất hứng thú có thể xuất hiện trong nhiều trạng thái tâm lý khác nhau, bao gồm stress kéo dài và trầm cảm. Vì vậy, không nên chỉ giải thích rằng con đang lười biếng hay thiếu động lực.
2.7. Trẻ giảm tập trung, hay quên và kết quả học tập sa sút
Một đứa trẻ từng học tập ổn định có thể bắt đầu:
- Khó tập trung khi làm bài.
- Đọc đi đọc lại nhưng không ghi nhớ.
- Hay quên nhiệm vụ được giao.
- Làm bài chậm hơn trước.
- Dễ mất bình tĩnh khi gặp câu hỏi khó.
- Né tránh việc học hoặc sợ đến trường.
Stress có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, ghi nhớ và xử lý thông tin. Khi tâm trí phải dành nhiều nguồn lực cho việc đối phó với áp lực, trẻ có thể gặp khó khăn trong những hoạt động đòi hỏi sự chú ý và tư duy.
Tuy nhiên, sa sút học tập cũng có thể liên quan đến khó khăn học tập, ADHD, vấn đề giấc ngủ hoặc những yếu tố phát triển khác. Cần đánh giá toàn diện thay vì quy tất cả về stress.
2.8. Trẻ thay đổi thói quen ăn uống
Một số trẻ ăn ít hơn, thường xuyên bỏ bữa hoặc không còn hứng thú với món ăn yêu thích. Ngược lại, có trẻ ăn nhiều hơn, liên tục tìm đồ ăn khi buồn chán hoặc căng thẳng.
Những thay đổi này cần được xem xét trong mối liên hệ với cảm xúc, giấc ngủ, hoạt động thể chất và sức khỏe tổng thể.
Nếu trẻ sụt cân, tăng cân bất thường, bỏ ăn kéo dài hoặc có biểu hiện liên quan đến rối loạn ăn uống, ba mẹ nên tìm đến bác sĩ và chuyên gia phù hợp để được đánh giá.
2.9. Trẻ trở nên bám víu, sợ xa cha mẹ hoặc có hành vi thoái lui
Ở trẻ nhỏ, stress đôi khi thể hiện qua việc con đột nhiên bám cha mẹ nhiều hơn, khóc khi phải tách khỏi người chăm sóc hoặc sợ ở một mình.
Một số trẻ có thể quay lại những hành vi từng xuất hiện ở giai đoạn phát triển trước đó, chẳng hạn đòi được bế nhiều hơn, nói giọng trẻ nhỏ hoặc tái xuất hiện tình trạng tè dầm sau một thời gian đã kiểm soát được.
Đây có thể là phản ứng khi trẻ cảm thấy thiếu an toàn hoặc khó thích nghi với những thay đổi trong môi trường sống.
Tuy nhiên, hành vi thoái lui không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với stress. Ba mẹ cần xem xét thời điểm xuất hiện, mức độ kéo dài và những thay đổi khác trong quá trình phát triển của trẻ.
2.10. Trẻ có hành vi chống đối, né tránh hoặc tìm cách trốn khỏi tình huống gây áp lực
Một số trẻ không nói rằng mình sợ học, sợ giáo viên hoặc sợ gặp bạn bè. Thay vào đó, trẻ tìm mọi cách để trì hoãn việc đến trường, không chịu làm bài, thường xuyên viện lý do hoặc phản ứng mạnh khi bị yêu cầu thực hiện nhiệm vụ.
Ở trẻ lớn và thanh thiếu niên, biểu hiện có thể là né tránh giao tiếp, nghỉ học, nói dối để tránh một tình huống khó chịu hoặc có những hành vi bốc đồng hơn trước.
Điều quan trọng là cần tìm hiểu hành vi đó đang giúp trẻ tránh khỏi điều gì. Có thể phía sau sự chống đối là áp lực học tập, mâu thuẫn bạn bè, bắt nạt, sợ thất bại hoặc cảm giác không được thấu hiểu.
Đừng chỉ tập trung sửa hành vi khi chưa hiểu nguyên nhân khiến hành vi xuất hiện.
3. Vì sao stress ở trẻ thường bị phát hiện muộn?
Có ba lý do phổ biến khiến ba mẹ dễ bỏ qua những dấu hiệu căng thẳng tâm lý ở con.
Thứ nhất, người lớn thường đánh giá cảm xúc của trẻ theo góc nhìn của người lớn. Một bài kiểm tra điểm thấp có thể chỉ là chuyện nhỏ với cha mẹ nhưng lại là áp lực rất lớn với một đứa trẻ luôn sợ mắc lỗi. Một lời nhận xét tưởng như bình thường có thể khiến trẻ cảm thấy mình không đủ tốt.
Thứ hai, trẻ chưa có khả năng diễn đạt đầy đủ trạng thái bên trong. Trẻ nhỏ có thể chỉ biết khóc, cáu gắt, đau bụng hoặc né tránh. Trẻ lớn hơn có thể hiểu mình không vui nhưng chưa biết vì sao và cần làm gì để giải quyết.
Thứ ba, người lớn dễ nhầm biểu hiện căng thẳng với tính cách hoặc ý thức của trẻ. Trẻ cáu gắt bị cho là hư; trẻ mất tập trung bị cho là lười; trẻ thu mình bị cho là khó gần; trẻ sợ đến trường bị cho là thiếu tự lập.
Khi những phản ứng này liên tục bị trách phạt, trẻ có thể càng khó chia sẻ vấn đề thật sự. Áp lực ban đầu chưa được giải quyết lại cộng thêm cảm giác tội lỗi, xấu hổ hoặc sợ bị phê bình.
4. Những yếu tố nào có thể khiến trẻ bị stress?
Stress ở trẻ không nhất thiết xuất phát từ một sự kiện lớn. Đôi khi, nhiều áp lực nhỏ tích tụ trong thời gian dài mới là yếu tố khiến trẻ quá tải.
Áp lực học tập và kỳ vọng thành tích
Lịch học dày đặc, kỳ vọng điểm số, sự so sánh với bạn bè hoặc nỗi sợ bị trách phạt khi mắc lỗi có thể khiến trẻ luôn ở trong trạng thái căng thẳng.
Đặc biệt, trẻ có xu hướng cầu toàn hoặc sợ làm người khác thất vọng có thể tự tạo áp lực rất lớn cho bản thân.
Mâu thuẫn và bất ổn trong gia đình
Trẻ có thể chịu ảnh hưởng từ những cuộc tranh cãi kéo dài, sự thiếu nhất quán trong cách nuôi dạy, ly thân, ly hôn hoặc những thay đổi lớn trong gia đình.
Ngay cả khi người lớn không trực tiếp nói với trẻ, bầu không khí căng thẳng cũng có thể khiến trẻ cảm thấy bất an.
Bị bắt nạt, cô lập hoặc gặp khó khăn trong quan hệ bạn bè
Bị trêu chọc, loại khỏi nhóm, chế giễu ngoại hình, bị đe dọa hoặc không có bạn chơi có thể tạo ra áp lực đáng kể.
Một số trẻ không kể lại vì xấu hổ, sợ bị trả thù hoặc nghĩ rằng người lớn sẽ không giải quyết được vấn đề.
Thay đổi môi trường sống và những trải nghiệm gây tổn thương
Chuyển trường, chuyển nhà, mất người thân, bệnh tật, tai nạn, chứng kiến bạo lực hoặc trải nghiệm khiến trẻ cảm thấy bị đe dọa đều có thể tác động đến cảm giác an toàn.
Với những trải nghiệm nghiêm trọng, phản ứng căng thẳng có thể kéo dài và cần được đánh giá chuyên môn.
Khác biệt về khí chất và năng lực thích nghi
Mỗi trẻ có một cách phản ứng với môi trường khác nhau. Có trẻ nhạy cảm với tiếng ồn, thay đổi lịch trình hoặc những tình huống mới. Có trẻ gặp khó khăn khi diễn đạt nhu cầu, giải quyết vấn đề hoặc điều chỉnh cảm xúc.
Những đặc điểm này không phải lỗi của trẻ. Tuy nhiên, nếu môi trường liên tục đặt ra yêu cầu vượt quá khả năng hiện tại mà không có sự hỗ trợ phù hợp, nguy cơ căng thẳng có thể tăng lên.
5. Ba mẹ nên làm gì khi nhận thấy con có dấu hiệu stress?
Điều trẻ cần không chỉ là lời khuyên “đừng nghĩ nhiều” hay yêu cầu “mạnh mẽ lên”. Trẻ cần được giúp đỡ để nhận biết cảm xúc, hiểu vấn đề và từng bước tìm lại khả năng thích nghi.
Bước 1: Quan sát sự thay đổi thay vì vội vàng kết luận
Ba mẹ hãy so sánh trạng thái hiện tại với cách trẻ thường sinh hoạt trước đây.
Có thể ghi lại:
- Thời điểm bắt đầu xuất hiện thay đổi.
- Tình huống khiến trẻ dễ cáu gắt, lo lắng hoặc né tránh.
- Tần suất và mức độ của biểu hiện.
- Những thay đổi về giấc ngủ, ăn uống, học tập và giao tiếp.
- Những điều khiến trẻ cảm thấy dễ chịu hơn.
Việc quan sát có hệ thống giúp ba mẹ tránh đánh giá dựa trên một vài tình huống riêng lẻ.
Bước 2: Tạo không gian để trẻ được nói mà không sợ bị phán xét
Thay vì hỏi dồn dập: “Tại sao con lại như thế?”, “Có chuyện gì mà không nói?”, ba mẹ có thể bắt đầu bằng những câu hỏi nhẹ nhàng:
- “Dạo này có điều gì khiến con cảm thấy mệt không?”
- “Trong ngày hôm nay, lúc nào con thấy khó chịu nhất?”
- “Nếu được thay đổi một điều ở trường hoặc ở nhà, con muốn thay đổi điều gì?”
Với trẻ nhỏ chưa diễn đạt tốt, ba mẹ có thể sử dụng tranh cảm xúc, trò chơi đóng vai hoặc hoạt động vẽ để giúp con thể hiện trạng thái bên trong.
Điều quan trọng là lắng nghe trước khi đưa ra lời khuyên. Đừng phủ nhận cảm xúc bằng những câu như “Có gì đâu mà sợ”, “Chuyện nhỏ thế cũng khóc” hoặc “Con phải cố gắng hơn”.
Bước 3: Giảm áp lực không cần thiết và khôi phục nhịp sinh hoạt ổn định
Ba mẹ nên xem xét lại lịch học, thời gian nghỉ ngơi, hoạt động ngoại khóa và những kỳ vọng đang đặt lên trẻ.
Hãy bảo đảm trẻ có đủ thời gian ngủ phù hợp với độ tuổi, vận động, vui chơi và kết nối với gia đình.
Một lịch trình có tính ổn định giúp trẻ dự đoán được điều sắp diễn ra, từ đó giảm cảm giác bất an. Tuy nhiên, không nên biến việc nghỉ ngơi thành một nhiệm vụ mới khiến trẻ tiếp tục chịu áp lực.
Bước 4: Phối hợp với nhà trường và những người có liên quan
Nếu trẻ có biểu hiện căng thẳng khi đến trường, ba mẹ nên tìm hiểu môi trường học tập, mối quan hệ bạn bè, cách giáo viên giao nhiệm vụ và những tình huống khiến trẻ lo lắng.
Việc trao đổi với giáo viên cần tập trung vào dữ kiện cụ thể, tránh quy kết trẻ hoặc người khác khi chưa hiểu rõ sự việc.
Nếu có dấu hiệu bắt nạt, bạo lực hoặc nguy cơ mất an toàn, người lớn cần chủ động bảo vệ trẻ và xử lý tình huống, không yêu cầu trẻ tự chịu đựng hoặc tự giải quyết một mình.
Bước 5: Tìm kiếm đánh giá chuyên môn khi vấn đề kéo dài hoặc ảnh hưởng đến cuộc sống
Nếu những thay đổi về cảm xúc, hành vi, giấc ngủ, ăn uống hoặc học tập không cải thiện, ngày càng nghiêm trọng hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, ba mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần trẻ em để được đánh giá.
Không nên chờ đến khi trẻ hoàn toàn mất khả năng học tập, giao tiếp hoặc sinh hoạt mới tìm kiếm hỗ trợ.
6. Khi nào trẻ bị stress cần được trị liệu tâm lý?
Không phải mọi phản ứng căng thẳng đều cần trị liệu chuyên sâu. Nhiều trẻ có thể phục hồi khi tác nhân gây áp lực được giải quyết, môi trường trở nên an toàn và trẻ nhận được sự đồng hành phù hợp.
Tuy nhiên, đánh giá chuyên môn là cần thiết khi:
- Các biểu hiện kéo dài, tái diễn hoặc có xu hướng nặng lên.
- Trẻ thường xuyên lo lắng, buồn bã, cáu gắt hoặc thu mình.
- Giấc ngủ, ăn uống, học tập và quan hệ xã hội bị ảnh hưởng.
- Trẻ né tránh trường học hoặc những hoạt động trước đây vẫn thực hiện bình thường.
- Xuất hiện hành vi tự làm đau bản thân, lời nói tuyệt vọng hoặc ý nghĩ không muốn sống.
- Trẻ trải qua bạo lực, xâm hại, mất mát hoặc sự kiện có khả năng gây sang chấn tâm lý.
Vì sao cần đánh giá và trị liệu thay vì chỉ khuyên trẻ cố gắng?
Bởi stress không chỉ là cảm giác buồn hay lo lắng nhất thời. Khi kéo dài, nó có thể ảnh hưởng đến cách trẻ nhìn nhận bản thân, phản ứng với môi trường, điều chỉnh cảm xúc, duy trì quan hệ và thực hiện những nhiệm vụ phát triển phù hợp với độ tuổi.
Một quá trình hỗ trợ chuyên môn cần làm rõ:
- Vấn đề đang biểu hiện: Trẻ đang gặp khó khăn chủ yếu ở cảm xúc, hành vi, giấc ngủ, học tập hay giao tiếp?
- Yếu tố khởi phát: Điều gì đã xảy ra trước khi trẻ bắt đầu thay đổi?
- Yếu tố duy trì: Những áp lực, suy nghĩ, phản ứng của môi trường hoặc khó khăn cá nhân nào đang khiến vấn đề tiếp diễn?
- Năng lực hiện tại: Trẻ có thể nhận biết cảm xúc, diễn đạt nhu cầu, giải quyết vấn đề và tự điều chỉnh đến đâu?
- Nguồn lực hỗ trợ: Gia đình, nhà trường và những người chăm sóc có thể phối hợp như thế nào?
Tùy tình trạng, chuyên gia có thể lựa chọn các hình thức hỗ trợ phù hợp như trị liệu nhận thức – hành vi, trị liệu dựa trên vui chơi, hỗ trợ cha mẹ, trị liệu gia đình hoặc những phương pháp chuyên biệt khác. Với trẻ có biểu hiện trầm cảm, lo âu nghiêm trọng hoặc vấn đề sức khỏe đi kèm, cần đánh giá bởi bác sĩ và chuyên gia sức khỏe tâm thần phù hợp.
Trị liệu không đơn thuần nhằm làm trẻ ngừng khóc, bớt cáu gắt hay quay lại học tập như trước. Mục tiêu quan trọng hơn là giúp trẻ hiểu và điều chỉnh cảm xúc, phát triển kỹ năng ứng phó, khôi phục cảm giác an toàn và tăng khả năng thích nghi trong môi trường sống.
Lưu ý đặc biệt: Nếu trẻ nói muốn chết, có ý nghĩ hoặc hành vi tự sát, tự làm đau bản thân, hoặc đang có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại, ba mẹ cần đánh giá an toàn ngay và đưa trẻ đến cơ sở cấp cứu hoặc dịch vụ y tế phù hợp. Không để trẻ một mình khi có nguy cơ tức thời và không chờ các biện pháp hỗ trợ tại nhà phát huy tác dụng.
7. Đừng chỉ nhìn vào hành vi, hãy hiểu điều trẻ đang phải đối mặt
Một đứa trẻ thường xuyên cáu gắt có thể không phải là đứa trẻ khó bảo. Một đứa trẻ không muốn đến trường có thể không phải đang lười biếng. Một đứa trẻ ít nói, thu mình có thể không phải vì con không cần sự quan tâm của cha mẹ.
Đôi khi, những biểu hiện ấy là cách trẻ đang cố gắng đối phó với một áp lực mà con chưa đủ khả năng gọi tên và giải quyết.
Theo định hướng chuyên môn của Chuyên gia tâm lý Phạm Hiền, hỗ trợ trẻ cần bắt đầu từ việc hiểu đúng vấn đề, tìm ra những yếu tố gốc liên quan và đánh giá các năng lực mà trẻ đang cần được củng cố. Không nên chỉ tập trung vào việc kiểm soát một hành vi riêng lẻ mà bỏ qua cảm xúc, nhận thức, khả năng thích nghi và môi trường sống của trẻ.
Ba mẹ hãy nhớ: Trẻ không cần phải đợi đến khi kiệt sức mới được lắng nghe. Nhận ra sớm những thay đổi nhỏ hôm nay có thể giúp con được hỗ trợ kịp thời trước khi khó khăn trở nên nghiêm trọng hơn.
Nếu ba mẹ nhận thấy con có những thay đổi kéo dài về cảm xúc, hành vi, giấc ngủ hoặc học tập, hãy chủ động tìm kiếm sự đánh giá phù hợp để hiểu rõ điều con đang trải qua.
Dr PSY – Chẩn đoán, tìm hiểu nguyên nhân gốc và đồng hành cùng cha mẹ trên hành trình chăm sóc sức khỏe tâm lý của trẻ.