Menu Đóng

Rối loạn vận động tay chân định kỳ là gì?

Rối loạn vận động tay chân theo chu kỳ là một hội chứng rối loạn giấc ngủ khá hiếm gặp ở con người. Mặc dù vậy, tình trạng này có thể làm gián đoạn giấc ngủ, cùng với một số chứng rối loạn giấc ngủ khác, khiến bạn cảm thấy mệt mỏi, khó chịu. Nghiêm trọng hơn là gây ra những tác hại lớn đến sức khỏe cho người bệnh.

1. Rối loạn vận động tay chân theo định kỳ là gì?

Rối loạn vận động tay chân theo chu kỳ (Periodic limb movement disorder – PLMD) được mô tả là một tình trạng mà tay chân chuyển động lặp đi lặp lại trong khi ngủ và gây gián đoạn giấc ngủ. Các cử động thường liên quan đến chi dưới, bao gồm chuyển động của ngón chân cái, mắt cá chân, đầu gối và hông. Một số người có thể xảy ra rối loạn vận động ở chi trên.

Những người bị rối loạn vận động tay chân theo định kỳ thường không tự biết được tình trạng của mình mà được người thân kể lại. Tuy nhiên, người bệnh có thể thức dậy nhiều lần trong đêm và cảm thấy buồn ngủ, mệt mỏi vào ban ngày.

Rối loạn vận động tay chân theo định kỳ ảnh hưởng đến cả nam và nữ, ở bất kỳ độ tuổi nào. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời thì những người mắc phải bệnh này có nguy cơ cao bị tăng huyết áp, bệnh tim mạch hay đột quỵ về lâu dài.

Rối loạn vận động tay chân theo định kỳ và hội chứng chân không yên:

Triệu chứng của hội chứng chân không yên bao gồm cảm giác khó chịu ở chân và luôn có mong muốn di chuyển chúng. Những biểu hiện này trở nên mạnh mẽ hơn vào buổi tối và trong lúc nghỉ ngơi. Hoạt động thể chất có thể giúp giảm nhẹ hội chứng này.

Điểm khác biệt chính giữa hai tình trạng này là PLMD chỉ xảy ra trong khi ngủ, trong khi RLS có thể xuất hiện cả khi ngủ và thức. Khoảng 80–90% số người mắc phải hội chứng chân không yên cũng bị rối loạn vận động tay chân theo định kỳ. Tuy nhiên, điều ngược lại không tương ứng như vậy.

2. Những nguyên nhân gây ra rối loạn vận động tay định kỳ

Rối loạn vận động tay chân theo chu kỳ có thể là nguyên phát (tự xuất hiện) hoặc thứ phát (do một bệnh lý khác tạo nên). Trong trường hợp bệnh lý này là nguyên phát thì các nhà khoa học vẫn chưa thể xác định rõ nguyên nhân chính xác là do đâu. Trong đó, vẫn có 2 nguyên nhân tiềm ẩn, nhiều khả năng nhất đó là do thông tin sai lệch giữa các dây thần kinh đi dọc theo tủy sống và thiếu Dopamine.

Nếu rối loạn vận động tay chân theo chu kỳ là thứ phát, thì tình trạng bệnh này có thể là bởi một số nguyên nhân như: 

  • Tiểu đường;
  • Có khối u hoặc tổn thương tủy sống;
  • Thiếu sắt;
  • Tăng tiết niệu;
  • Thiếu máu;
  • Sử dụng cafein;
  • Một số rối loạn giấc ngủ như hội chứng tay chân không yên, chứng ngủ rũ, ngưng thở khi ngủ,…
  • Hội chứng Willam hoặc rối loạn tăng động giảm chú ý;
  • Do tác dụng phụ của một số loại thuốc chống trầm cảm;
  • Ngưng sử dụng thuốc an thần như barbiturat hay benzodiazepin.

Trên thực tế rối loạn vận động tay chân theo chu kỳ thường bị nhầm lẫn với hội chứng chân không yên vì 2 tình trạng đều có liên quan đến các triệu chứng ở chân. Tuy nhiên, chúng không giống nhau, nên hướng điều trị cũng sẽ khác nhau. Trong khi hội chứng chân không yên xảy ra khi người bệnh còn thức thì rối loạn vận động tay chân theo chu kỳ sẽ diễn ra trong lúc ngủ. 

Không chỉ vậy, cảm giác vật lý mà 2 bệnh lý này mang lại cũng không giống nhau. Nếu ở hội chứng chân không yên, người bệnh thường cảm giác ngứa ran hoặc kiến bò. Thì với rối loạn vận động tay chân theo chu kỳ, họ sẽ liên tục bị co giật ở tay chân mà không hề hay biết.

3. Triệu chứng rối loạn vận động tay chân theo định kỳ

Mỗi đợt rối loạn vận động tay chân thường kéo dài từ 30 phút trở lên và cách nhau trung bình khoảng 20–40 giây. Các chuyển động ở chân, tay thường xảy ra trong giấc ngủ mắt không chuyển động nhanh và các triệu chứng bao gồm:

  • Cử động chân lặp đi lặp lại ở một hoặc cả hai chân, đôi khi có cử động ở cánh tay, thường liên quan đến hành động co duỗi, uốn cong hay co giật
  • Ngủ không ngon giấc, có cảm giác bồn chồn
  • Thức dậy nhiều lần trong đêm
  • Buồn ngủ, uể oải vào ban ngày
  • Cáu kỉnh, có vấn đề về hành vi và suy giảm thành tích ở trường hay nơi làm việc do thiếu ngủ

Những người bị rối loạn vận động tay chân theo định kỳ cũng có thể có các triệu chứng của hội chứng chân không yên, bao gồm cảm giác nóng rát hoặc ngứa ran ở chân khi nằm. Tuy nhiên, không phải ai cũng mắc phải cả hai tình trạng này cùng lúc.

4. Phương pháp điều trị rối loạn vận động tay chân theo định kỳ

Việc điều trị sẽ phụ thuộc vào kết quả đo đa ký giấc ngủ và các xét nghiệm chẩn đoán khác cũng như mức độ nghiêm trọng của bệnh. Ngoài ra, quá trình điều trị cũng có thể tùy thuộc vào bạn có mắc phải những rối loạn giấc ngủ khác không, chẳng hạn như hội chứng chân không yên.

Điều trị các bệnh liên quan: Nếu bạn được chẩn đoán thiếu sắt hay một bệnh lý nào khác, việc điều trị trước tiên sẽ hướng tới các tình trạng trên. Ví dụ trong trường hợp thiếu sắt, bác sĩ sẽ theo dõi nồng độ sắt một thời gian và kê đơn thuốc bổ sung sắt hay đề xuất một chế độ ăn bổ sung những thực phẩm giàu chất sắt.

Giảm bớt căng thẳng: Có thể không cần điều trị nếu rối loạn này không gây ảnh hưởng nhiều đến giấc ngủ, chất lượng cuộc sống bình thường và cả người ngủ chung với bạn. Trong trường hợp này, cắt giảm lượng caffeine tiêu thụ, bỏ thuốc và hạn chế uống rượu có thể mang lại kết quả tích cực.

Lưu ý: Caffeine không chỉ có trong cà phê. Chúng cũng có trong soda, trà, chocolate, nước tăng lực và một số thuốc uống.

Ngoài ra các bộ môn như Yoga, thiền hay những bài tập giúp thư giãn khác cũng giúp giảm bớt triệu chứng rối loạn vận động tay chân theo chu kỳ. Đồng thời, massage hay tắm nước nóng trước khi ngủ cũng giúp cải thiện các triệu chứng vào ban đêm.

Rối loạn vận động tay chân theo định kỳ không phải là một tình trạng nguy hiểm, gây đe dọa đến tính mạng. Tuy nhiên, chất lượng giấc ngủ rất quan trọng trong cuộc sống. Do đó, người bệnh nên đến gặp bác sĩ để tìm hiểu chính xác nguyên nhân và cách điều trị nếu rối loạn này gây ảnh hưởng đến bạn hay người thân.

Dr PSY Việt Nam - Chậm nói & Chậm phát triển
Home
Hotline
Chỉ đường
Liên hệ
Zalo Chat