Có những đêm, khi cả căn nhà đã chìm vào im lặng, khi tiếng xe ngoài đường thưa dần và kim đồng hồ lặng lẽ trôi qua nửa đêm, mẹ vẫn ngồi dựa lưng vào tường trước cửa phòng con. Mẹ không dám ngủ. Không phải vì mẹ không buồn ngủ, mà vì mẹ không cho phép mình ngủ. Chỉ cần mẹ lơ là một chút thôi, con có thể bật dậy, la hét, ném đồ, khóc trong hoảng loạn. Với người ngoài, đó có thể chỉ là tiếng trẻ con quấy đêm, nhưng với mẹ, đó là tín hiệu báo động. Báo rằng con đang quá tải, rằng con không còn kiểm soát được hành vi, và rằng lúc này con cần mẹ ở bên hơn bao giờ hết.
Có những đêm con gào lên không rõ lý do, tiếng khóc xé cả không gian yên tĩnh. Có lúc con ném đồ chơi vào tường, có lúc đập cửa, có lúc chỉ lăn qua lăn lại trong tuyệt vọng. Mẹ ngồi đó, tim đập mạnh, tay run lên, cố giữ cho giọng mình không cao hơn, cho nhịp thở không gấp gáp hơn. Trong những khoảnh khắc ấy, mẹ đã nhiều lần tự hỏi mình đã làm sai điều gì. Tại sao những đứa trẻ khác có thể ngủ yên, còn con của mẹ thì không. Tại sao mẹ đã cố gắng nhiều như vậy mà mọi thứ vẫn rối ren đến thế.
Làm mẹ của một đứa trẻ ADHD, cảm giác tội lỗi dường như luôn thường trực. Mẹ trách mình vì không nhận ra sớm hơn, trách vì đã từng mất kiên nhẫn, từng quát con khi con la hét và ném đồ trong cơn kích động. Có những lần mẹ khóc trong nhà tắm, để con không nhìn thấy, khóc không phải vì con hư, mà vì mẹ bất lực trước một đứa trẻ đang vùng vẫy trong chính cơ thể và cảm xúc của mình. Mẹ yêu con, nhưng có những lúc mẹ mệt đến mức không còn đủ sức để tỏ ra mạnh mẽ.
Phải rất lâu sau, qua những buổi gặp chuyên gia, qua những đêm ngồi bên con trong cơn khủng hoảng, mẹ mới dần hiểu rằng những hành vi la hét, ném đồ ấy không phải là sự chống đối hay cố tình làm mẹ đau. Đó là khi hệ thần kinh của con bị quá tải, khi con không đủ khả năng tự điều chỉnh hành vi và cảm xúc. Não của con phản ứng nhanh hơn khả năng kiểm soát, khiến con bị cuốn đi trong những cơn bùng nổ mà chính con cũng không hiểu nổi. Con không hư. Con đang cầu cứu theo cách duy nhất mà con biết.
Hiểu được điều đó về mặt lý trí không có nghĩa là mẹ luôn bình tĩnh được. Có những đêm mẹ vẫn thấy tim mình như vỡ ra khi nghe con khóc, vẫn có lúc mẹ muốn buông xuôi vì kiệt sức. Nhưng chính những đêm mất ngủ ấy đã thay đổi mẹ. Trước khi có con, mẹ từng nghĩ tình yêu là đủ. Sau khi đồng hành cùng con ADHD, mẹ mới hiểu rằng tình yêu cần đi kèm với sự kiên định đến tận cùng. Không phải là sự cứng rắn, mà là sự ở lại, ngay cả khi mọi thứ vượt quá sức chịu đựng.
Có những đêm mẹ chỉ ngồi im bên cạnh con, không nói nhiều, không dỗ dành quá mức. Mẹ học cách nói chậm hơn, nhẹ giọng hơn, và đôi khi là im lặng hoàn toàn. Không phải vì con không hiểu, mà vì não con cần sự yên tĩnh để hạ nhiệt. Mẹ cũng học cách không phản ứng ngay lập tức trước mỗi hành vi, bởi mẹ hiểu rằng sự gấp gáp của mẹ có thể khiến cơn khủng hoảng của con kéo dài hơn. Những đêm như thế không chỉ bào mòn sức khỏe, mà còn buộc mẹ phải lớn lên trong vai trò làm mẹ theo một cách rất khác.
Ít ai hỏi mẹ rằng mẹ có ổn không. Người ta thường hỏi con đã đỡ hơn chưa, con có nghe lời hơn không, con có tiến bộ gì không. Nhưng rất hiếm khi có ai hỏi mẹ còn chịu đựng được đến đâu. Làm mẹ của một đứa trẻ ADHD là sống trong trạng thái căng thẳng kéo dài, mất ngủ, lo âu và sợ hãi cho tương lai. Có những ngày mẹ mệt đến mức chỉ muốn biến mất trong vài tiếng, không phải để bỏ con, mà chỉ để được nghỉ ngơi khỏi việc phải luôn tỉnh táo và kiểm soát cảm xúc. Nhưng mẹ hiểu rằng nếu mẹ gục ngã, con sẽ không còn chỗ dựa an toàn.
Sự kiên định mà mẹ học được trong hành trình này không ồn ào, không phô trương, nhưng rất mạnh. Kiên định không phải là ngày nào mẹ cũng làm tốt, mà là ngày hôm sau mẹ vẫn quay lại, dù hôm qua đã rất mệt. Có những ngày mẹ làm chưa đủ tốt, có những đêm mẹ mất bình tĩnh, nhưng sáng hôm sau mẹ vẫn bắt đầu lại. Mẹ không tìm kiếm phép màu, mà học cách tin vào những tiến bộ rất nhỏ. Một lần con chịu ngồi xuống thay vì ném đồ, một lần con nhìn mẹ khi cơn giận lên cao, hay một đêm con ngủ sớm hơn một chút, với mẹ đều là hy vọng.
Mẹ không còn hỏi bao giờ con sẽ “bình thường” nữa. Câu hỏi ấy từng ám ảnh mẹ, nhưng giờ đây mẹ học cách hỏi khác đi. Hôm nay con đã cố gắng đến đâu, mẹ đã đủ an toàn cho con chưa, và mẹ có đang vô tình ép con vượt quá khả năng của mình không. Hành trình này không dành cho sự so sánh hay vội vàng, mà đòi hỏi rất nhiều kiên nhẫn và thấu hiểu.
Nếu lúc này có một người mẹ nào đó đang đọc những dòng này trong một đêm dài, khi con vừa trải qua một cơn la hét, khi tay còn run và tim còn mệt, mẹ muốn nói rằng mẹ không hề đơn độc. Con của mẹ không chọn ADHD, và mẹ cũng không chọn con đường đầy thử thách này, nhưng mẹ đã chọn không buông tay. Một ngày nào đó, khi con lớn hơn, có thể con sẽ không nhớ những đêm la hét ấy, nhưng con sẽ lớn lên trong cảm giác rằng mẹ luôn ở đó, ngay cả khi con không thể kiểm soát bản thân. Và với mẹ, đó chính là ý nghĩa sâu sắc nhất của hai chữ làm mẹ.