Có những nơi không phải lớp học, không phải phòng can thiệp hay những buổi đánh giá chuyên sâu… nhưng lại trở thành nơi tôi nhìn thấy rõ nhất sự trưởng thành của con mình.
Với tôi, siêu thị chính là một nơi như thế.
Giữa những dãy kệ dài, ánh đèn sáng, tiếng xe đẩy va vào nhau và những âm thanh quen thuộc của cuộc sống thường nhật, con tôi đã lớn lên từng chút một. Không ồn ào. Không ai nhận ra. Nhưng với một người mẹ, từng thay đổi nhỏ đều rất rõ ràng.
Những lần đi siêu thị cùng con không chỉ là đi mua sắm. Đó là hành trình tôi học cách quan sát, chờ đợi và tin vào nhịp phát triển riêng của con.
Lần đầu đi siêu thị cùng con – con chỉ ngồi yên trong xe đẩy
Ngày ấy, con còn rất nhỏ.
Con ngồi gọn trong chiếc ghế trẻ em của xe đẩy, hai tay đặt lên thanh chắn phía trước. Ánh mắt con lướt qua xung quanh, nhưng chỉ trong chốc lát rồi lại cúi xuống, chơi với dây an toàn hoặc gặm gặm ngón tay quen thuộc.
Tôi đẩy xe đi giữa các dãy hàng, lòng vừa hồi hộp vừa lo lắng. Đây là lần đầu con bước vào một không gian đông người, nhiều âm thanh và ánh sáng. Tôi sợ con hoảng, sợ con quá tải, sợ con khóc.
Nhưng con không khóc.
Con cũng không phản ứng nhiều.
Con chỉ ngồi yên.
Ngồi yên giữa một môi trường hoàn toàn mới – với người lớn có thể là điều rất bình thường, nhưng với một đứa trẻ, đó là cả một nỗ lực. Con học cách tiếp nhận thế giới, học cách ở trong không gian đông người, học cách cảm thấy an toàn khi có mẹ bên cạnh.
Lúc ấy, nếu ai đó nhìn vào, có lẽ sẽ chẳng thấy điều gì đặc biệt. Nhưng với tôi, đó là bước khởi đầu rất quan trọng trong sự phát triển của con.
Lần sau đi siêu thị – con bắt đầu chỉ trỏ và bày tỏ
Một thời gian sau, tôi lại đưa con đi siêu thị.
Con vẫn ngồi trong xe đẩy, nhưng tôi cảm nhận rõ ràng con đã khác.
Khi đi ngang qua quầy bánh, con ngẩng đầu lâu hơn. Ánh mắt dừng lại ở những gói bánh đủ màu sắc. Rồi con giơ tay lên, ngón trỏ nhỏ xíu hướng về phía trước.
Không có lời nói.
Chỉ là một cái chỉ tay.
Nhưng khoảnh khắc ấy khiến tôi nghẹn lại. Bởi tôi hiểu rằng, con không chỉ quan sát nữa, mà con bắt đầu bày tỏ mong muốn.
Tôi dừng xe, cúi xuống hỏi con:
“Con thích cái này à?”
Con không trả lời, nhưng ánh mắt con nhìn tôi rồi lại nhìn về phía gói bánh. Tôi lấy gói bánh xuống, đưa cho con xem. Con chạm tay vào, xoay xoay và mỉm cười rất khẽ.
Từ đó, con chỉ trỏ nhiều hơn.
Chỉ vào hộp sữa.
Chỉ vào trái cây.
Chỉ vào những hình ảnh bắt mắt trên bao bì.
Mỗi cái chỉ tay là một lần con kết nối với thế giới xung quanh. Đó là bước chuyển quan trọng trong phát triển giao tiếp và ngôn ngữ tự nhiên của trẻ.
Tôi học cách chậm lại, không vội đoán thay con, không làm thay con quá nhanh. Tôi gọi tên đồ vật con chỉ, mở rộng tương tác, dù con chưa nói lại.
Lần sau nữa – con bắt đầu nói và biết lựa chọn
Rồi một ngày, trong một buổi đi siêu thị rất bình thường, điều tôi chờ đợi bấy lâu đã đến.
Chúng tôi đứng trước quầy sữa. Tôi đang phân vân giữa hai loại thì nghe thấy giọng con – nhỏ, chưa tròn tiếng, nhưng rất rõ ràng với tôi:
“Cái… này.”
Con không chỉ tay bừa. Con nhìn thẳng vào món đồ con muốn.
Tôi hỏi lại:
“Con muốn cái này hả?”
Con gật đầu.
Tôi tiếp tục:
“Sữa dâu hay sữa socola?”
Con im lặng vài giây, rồi đáp:
“Dâu.”
Chỉ một từ. Nhưng đó là một lựa chọn có ý thức, một bước tiến lớn trong hành trình phát triển của con.
Từ đó, những lần đi siêu thị cùng con trở nên khác hẳn. Con không chỉ ngồi trong xe đẩy mà có lúc đi bên cạnh tôi. Con nói tên đồ vật, dù chưa rõ hết. Con biết chờ đến lượt, biết lựa chọn và biết thể hiện mong muốn của mình.
Sự phát triển của con diễn ra trong những điều rất nhỏ
Nhìn lại hành trình ấy, tôi hiểu rằng:
Con không lớn lên bằng những cột mốc ồn ào, mà bằng những thay đổi rất nhỏ mỗi ngày.
Lớn lên khi con ngồi yên được lâu hơn.
Lớn lên khi con dám chỉ trỏ.
Lớn lên khi con nói được một từ.
Lớn lên khi con biết lựa chọn và được người lớn tôn trọng.
Những hoạt động đời thường như đi siêu thị, đi chợ, nấu ăn cùng mẹ… chính là môi trường tự nhiên nhất để trẻ phát triển. Quan trọng không phải là ta dạy con bao nhiêu, mà là ta có đủ kiên nhẫn để nhìn thấy con đang lớn lên hay không.
Giờ đây, mỗi lần đẩy xe giữa các dãy hàng quen thuộc, tôi không chỉ đi mua đồ. Tôi đang đi cùng con trên hành trình trưởng thành – chậm rãi, nhưng vững vàng.
Và tôi tin rằng, rất nhiều đứa trẻ khác cũng đang lớn lên từng chút một, trong những điều rất đời thường như thế… chỉ cần người lớn đủ tinh tế để nhận ra.