Hôm nay, khi vừa bước chân vào lớp đón con, mẹ không nghĩ rằng chỉ một câu nói rất nhẹ nhàng từ cô giáo lại có thể làm lòng mẹ chao đảo đến thế. Cô nhìn mẹ, giọng nhỏ nhẹ và đầy sự tế nhị: “Con anh chị hơi hiếu động quá mức.” Câu nói ấy không hề trách móc, không hề nặng nề, nhưng vẫn đủ để khiến mẹ đứng im trong vài giây, cố gắng giữ bình tĩnh để không lộ ra sự bối rối đang lan trong lòng.
Mẹ mỉm cười đáp lại, hỏi thăm vài câu về hoạt động của con trong ngày, nhưng thật ra không nghe rõ cô trả lời điều gì nữa. Đầu óc mẹ lúc ấy như một khoảng mờ. Mẹ chỉ nghe văng vẳng hai từ: “quá mức”. Cô giáo không hề nói nhiều, nhưng trái tim mẹ thì lại gấp gáp, như thể có vô vàn câu hỏi muốn ùa ra cùng lúc.
Trên đường đưa con về nhà, con ngồi phía sau, líu lo kể về con robot bằng khối Lego mà con vừa ráp được. Mẹ vẫn gật đầu, vẫn “ừ” với con, nhưng thật ra tâm trí mẹ treo lơ lửng ở nơi khác. Mẹ vừa thương con, vừa sợ, vừa thấy mình như bị nhắc nhở rằng đã có điều gì đó mẹ bỏ sót quá lâu. Con vẫn là đứa trẻ luôn tràn đầy năng lượng, khó mà ngồi yên lâu, thậm chí khi ăn cũng cựa quậy không ngừng. Nhưng mẹ luôn nghĩ đó là tính cách của con – giống như bao đứa trẻ hiếu động khác.
Đến khi nghe cô giáo nói, bỗng nhiên tất cả những điều mẹ từng bỏ qua lại hiện lên rõ ràng hơn. Mẹ thấy hình ảnh con không tập trung vào một hoạt động nào quá 3 phút. Mẹ nhớ những lúc con đang chơi giữa chừng lại bỏ đó chạy đi chỗ khác. Mẹ nhớ lại những giờ ăn mà mẹ phải gọi con đến cả chục lần mới chịu ngồi vào bàn. Mẹ nhớ cả ánh mắt ngạc nhiên của những người xung quanh khi thấy con chỉ có hai trạng thái: chạy thật nhanh hoặc nói thật nhiều.
Về đến nhà, mẹ dọn đồ cho con mà tay cứ run nhẹ. Mẹ nhìn con đang chạy vòng quanh phòng khách với một thứ đồ chơi mới vừa nhặt được, và lòng mẹ đầy những cảm xúc không gọi tên được. Mẹ không trách con, không giận con, nhưng mẹ thấy lo lắng đến nghẹn lại. Mẹ sợ điều cô giáo nói có nghĩa là con gặp khó khăn thật sự nào đó. Mẹ sợ người khác không đủ kiên nhẫn với con. Mẹ sợ con lớn lên với những ánh nhìn đánh giá. Và mẹ sợ nhất… là mẹ chưa làm đủ cho con.
Tối hôm đó, sau khi con ngủ, mẹ nằm bên cạnh và nhìn con thật lâu. Con ngủ thì rất bình yên, rất đáng yêu, chẳng chút nào giống hình ảnh “hiếu động quá mức” ban ngày. Mẹ đặt tay lên ngực con, cảm nhận từng nhịp thở mềm, mà nước mắt mẹ lại cứ ứa ra. Mẹ tự hỏi: “Có phải mẹ đã quá chủ quan? Có phải con đang cố gắng nhiều hơn mẹ tưởng? Có phải cơ thể con đang gửi tín hiệu cầu cứu, nhưng mẹ không nhận ra?”
Mẹ mở điện thoại, lên mạng tìm kiếm. Ban đầu mẹ chỉ định đọc vài bài viết, nhưng rồi càng đọc mẹ lại càng rơi vào mê cung những thuật ngữ: tăng động, giảm chú ý, rối loạn điều hòa cảm giác, khó duy trì tập trung… Mẹ hoang mang thật sự. Mỗi bài viết như mở ra một nỗi lo mới. Những mô tả như: “trẻ không ngồi yên”, “trẻ liên tục chuyển hoạt động”, “trẻ dễ bị phân tán bởi tiếng động nhỏ nhất”, “trẻ khó tự kiểm soát cơ thể”… Đọc đến đâu, mẹ thấy như nhìn thấy bóng dáng con trong đó đến đấy.
Nhưng mẹ cũng sợ mình đang suy diễn. Mẹ lại tự trấn an rằng trẻ hiếu động không có nghĩa là trẻ có vấn đề. Có nhiều đứa trẻ năng lượng cao, cá tính mạnh, thích khám phá. Có đứa thích vận động hơn ngồi một chỗ. Có những đứa lớn một chút là sẽ tự điều chỉnh được. Mẹ đã tự nói với bản thân như vậy để tiếp tục bình tĩnh.
Nhưng sự bình tĩnh ấy không kéo dài.
Ngày hôm sau, mẹ nói chuyện với ba. Ba bảo mẹ đừng quá lo, rằng con trai hiếu động là bình thường, rằng bản thân ba lúc nhỏ cũng chạy khắp nơi. Nhưng câu “đừng lo” lúc ấy như không thể xoa dịu được mẹ nữa. Mẹ cảm nhận rõ ràng rằng sự bối rối của cô giáo không phải ngẫu nhiên. Rằng sự khác biệt của con, nếu không được hiểu đúng, có thể khiến con gặp khó khăn trong môi trường tập thể.
Từ đó, mẹ bắt đầu hành trình mới – hành trình tìm hiểu và đồng hành cùng con một cách nghiêm túc hơn. Mẹ tìm tài liệu từ các chuyên gia về phát triển trẻ, đọc các bài nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm của những phụ huynh có con giống con. Mẹ tranh thủ giờ nghỉ trưa để xem webinar, tối con ngủ mẹ lại xem thêm những video hướng dẫn phụ huynh. Mẹ sợ bỏ lỡ bất kỳ kiến thức nào có thể giúp mẹ hiểu con hơn.
Mẹ cũng thử quan sát con kỹ hơn. Mẹ nhận ra con không phải “cố ý nghịch” như mẹ từng nghĩ. Thay vào đó, có những khoảnh khắc con như bị thôi thúc bởi nguồn năng lượng bên trong mà con không kìm được. Có lúc mẹ thấy con thật sự cố ngồi nghe, cố hoàn thành một trò chơi, nhưng chỉ vài giây sau con lại đứng lên, nhìn quanh, tìm thứ khác hấp dẫn hơn. Đôi lúc mẹ thấy con lúng túng khi bị gọi tên nhiều lần, như thể con không kiểm soát việc mình bị phân tâm.
Có lần mẹ thử ngồi chơi xếp hình với con. Mới được ba phút, con đã đứng phắt dậy chạy lấy ô tô, rồi bỏ ô tô xuống để lấy bút màu, rồi đặt bút màu xuống để trèo lên ghế. Mẹ nhẹ nhàng kéo con lại, nhưng con lại quên mình đang làm gì. Lúc ấy, mẹ không tức giận. Mẹ chỉ thấy thương con vô cùng.
Hành trình tìm kiếm phương pháp phù hợp cho con cũng không dễ dàng. Mẹ gặp những người nói rằng chỉ cần con lớn sẽ tự tốt hơn. Có người lại bảo mẹ phải cho con đi kiểm tra ngay. Có người khuyên thử can thiệp hành vi, có người đề xuất hoạt động cảm giác – vận động. Mỗi người một ý, khiến mẹ càng rối.
Sau nhiều đêm suy nghĩ, mẹ quyết định đưa con đến gặp chuyên gia – không phải để nhận một “kết luận” gì, mà để hiểu con hơn. Để mẹ biết cách giúp con vượt qua khó khăn theo cách nhẹ nhàng và khoa học nhất.
Ngày hẹn đến, mẹ dắt con vào phòng đánh giá với tâm trạng vừa mong mỏi, vừa sợ hãi. Con vẫn vui vẻ như bình thường, chạy loanh quanh, tò mò với mọi thứ. Còn mẹ thì cố giữ sự bình tĩnh dù tim đập mỗi lúc một mạnh. Mẹ không biết mình muốn nghe điều gì. Mẹ không muốn nghe rằng con có vấn đề. Nhưng nếu có điều gì cần hỗ trợ, mẹ cũng muốn biết càng sớm càng tốt. Mẹ muốn mình là người đầu tiên hiểu con, chứ không phải người cuối cùng.
Khi chuyên gia quan sát con, đặt câu hỏi cho mẹ, phân tích hành vi của con trong từng trò chơi nhỏ, mẹ nhận ra rằng hành trình này không đáng sợ như mẹ tưởng. Thực ra, đáng sợ nhất là khi mẹ không biết, không hiểu, không định hướng được điều gì đang diễn ra với con.
Kết thúc buổi gặp, chuyên gia nói rằng con có nhiều dấu hiệu của trẻ năng lượng cao và khó duy trì tập trung, nhưng chưa thể khẳng định điều gì chỉ trong một buổi. Điều quan trọng là con cần môi trường phù hợp, phương pháp phù hợp và thời gian phù hợp để phát triển kỹ năng tự điều chỉnh.
Mẹ thở phào. Không phải vì “không có kết luận”, mà vì cuối cùng mẹ biết mình phải làm gì. Mẹ đã có hướng đi rõ ràng hơn, không còn chạy loanh quanh giữa những thông tin trên mạng nữa.
Từ hôm đó, mẹ bắt đầu thay đổi nhiều thứ. Mẹ dành nhiều thời gian hơn để chơi với con một cách có mục đích. Mẹ thiết lập cấu trúc cho những hoạt động mà trước đây mẹ nghĩ là không cần thiết. Mẹ bắt đầu những bài tập ngắn, phù hợp với khả năng chú ý của con. Mẹ tập cho con những thói quen nhỏ, như chờ đến lượt, dọn đồ trước khi lấy món khác, hoàn thành nhiệm vụ trong “vùng thời gian 1 phút”.
Mẹ cũng nói chuyện với cô giáo nhiều hơn, để cô hiểu con, thông cảm với con hơn, và có thể cùng mẹ đồng hành trong lớp học.
Hành trình này chắc chắn không ngắn. Nhưng mẹ biết, chỉ cần mẹ bên cạnh, chỉ cần mẹ hiểu con, con sẽ có thêm sức mạnh để đối diện với những thử thách của chính mình.
Mẹ viết bài này để giữ lại một dấu mốc quan trọng: khoảnh khắc mẹ bắt đầu hành trình tìm hiểu thật sự về con – không phải vì áp lực của xã hội, mà vì mong muốn con có cơ hội lớn lên theo đúng nhịp điệu của riêng mình. Mẹ vẫn còn lo, vẫn còn sợ, nhưng mẹ đã không còn hoang mang. Bởi vì từ lúc cô giáo nói câu ấy, mẹ hiểu rằng đã đến lúc mẹ nhìn con kỹ hơn, lắng nghe con nhiều hơn, và học cách đồng hành cùng con một cách kiên nhẫn và tử tế nhất.
Và dù con có hiếu động hơn, khác biệt hơn hay thử thách nhiều hơn, mẹ vẫn luôn tin rằng con đang cố gắng mỗi ngày. Còn mẹ? Mẹ sẽ luôn ở đây, học cách trở thành một người mẹ mạnh mẽ hơn – vì con, và cùng con.
