Tôi vẫn nhớ như in ngày con gái tôi cất lên những tiếng nói đầu tiên sau gần hai năm can thiệp ngôn ngữ. Khi ấy, mỗi từ con nói ra, dù còn ngọng nghịu, chưa tròn vành rõ chữ, đều khiến tôi rơi nước mắt. Với người khác, đó chỉ là một câu nói bình thường, nhưng với tôi, đó là cả một phép màu – kết quả của biết bao ngày tháng kiên trì cùng con đi trị liệu, lặp đi lặp lại từng âm, từng chữ, từng cử động môi nhỏ bé.
Con lớn dần, năm nay con đã bảy tuổi, vào lớp hai – cái tuổi mà những đứa trẻ đã bắt đầu biết so sánh, biết cười chọc nhau, biết nhận ra sự khác biệt của người khác. Và chính lúc này, tôi bắt đầu lo sợ. Không còn là nỗi lo con chưa nói được, mà là lo con không dám nói nữa. Con vốn là cô bé hiền lành, ít nói và nhạy cảm. Ở nhà, con vẫn kể cho tôi nghe về cô giáo, về bài vẽ hôm nay được khen, nhưng dạo gần đây, con ít nói hẳn. Mỗi khi tôi hỏi chuyện, con chỉ đáp ngắn gọn hoặc im lặng cúi đầu.
Một buổi tối, khi tôi gặng hỏi, con òa khóc. Giọng con run run nói rằng con không muốn đi học nữa, vì các bạn cười khi con nói lắp lúc đọc bài. Tôi chết lặng. Thì ra mấy hôm nay con bị các bạn trêu vì nói vấp, nói nhanh, ngôn ngữ chưa liền mạch như các bạn. Có bạn còn bắt chước cách con nói. Với người lớn, có thể chỉ là trò đùa vô ý, nhưng với một đứa trẻ từng nỗ lực từng chút để nói được, đó là một vết thương sâu.
Từ hôm ấy, con trở nên dễ nổi nóng. Con cáu bẳn, đôi khi ném sách vở khi tôi nhắc ôn bài. Có lần, chỉ vì tôi vô tình chỉnh cách nói, con hét lên: “Con không nói nữa!”. Tôi lặng im, cảm thấy thương con, thương cho cả hành trình dài mà con đã đi qua để rồi giờ lại vấp ngã ở nơi tưởng như bình yên nhất – trường học. Con đã rất cố gắng, nhưng chỉ vài lời trêu chọc cũng đủ khiến con thu mình lại.
Những ngày đầu, tôi không biết phải làm gì ngoài việc khuyên con rằng đừng để ý đến lời người khác. Tôi bảo con phải mạnh mẽ, phải tự tin. Nhưng con chỉ càng im lặng hơn. Sau này, khi tìm gặp lại chuyên gia đã đồng hành cùng con những năm đầu, tôi mới hiểu rằng con không cần tôi dạy phải mạnh mẽ, mà cần cảm giác được an toàn khi bộc lộ cảm xúc.
Tôi bắt đầu học cách lắng nghe con theo một cách khác. Khi con tức giận, tôi không còn mắng hay dỗ dành vội vàng, mà chỉ ngồi cạnh, nhẹ nhàng hỏi: “Mẹ biết con buồn, con có thể nói cho mẹ nghe được không?”. Ban đầu, con không nói gì, chỉ gục đầu vào vai tôi. Nhưng rồi, bằng sự kiên nhẫn, bằng những cái ôm thật lâu, con dần chịu mở lòng hơn. Con kể rằng con sợ nói sai, sợ bị cười, sợ không ai hiểu mình. Tôi nhận ra, điều con cần nhất không phải là sửa lỗi nói lắp, mà là được công nhận nỗ lực của mình.
Chúng tôi quay lại gặp chuyên gia trị liệu ngôn ngữ. Lần này, thay vì tập trung vào phát âm, cô hướng dẫn con luyện kiểm soát hơi thở và nhịp nói, những bài tập giúp con bình tĩnh, giảm căng thẳng khi giao tiếp. Con ban đầu ngại ngùng, nhưng nhờ những buổi trị liệu được biến thành trò chơi, con bắt đầu thích thú hơn. Cô dạy con cách nói chậm, cách hít sâu trước khi nói, và nhấn mạnh rằng nếu con lắp, cũng không sao, đó chỉ là dấu hiệu cho thấy con đang cố gắng.
Từng chút một, tôi thấy con thay đổi. Con bắt đầu kể lại chuyện ở lớp, đôi khi còn tự hào khoe rằng hôm nay con đọc trôi chảy hơn. Con dám giơ tay phát biểu, dám nói chuyện với bạn mà không sợ bị chê. Dù đôi khi vẫn còn vấp nhẹ, nhưng ánh mắt con sáng lên – ánh mắt của sự tự tin. Tôi thấy lòng mình nhẹ nhõm.
Nhìn lại hành trình này, tôi nhận ra rằng không chỉ con học nói, mà chính tôi cũng đang học lại cách lắng nghe. Học cách kiên nhẫn, học cách tôn trọng những khác biệt nhỏ bé, và học cách biết ơn. Tôi biết ơn cô giáo ở lớp đã nhẹ nhàng giúp con đọc chậm lại, hướng dẫn cả lớp lắng nghe bạn mình với sự tôn trọng. Tôi biết ơn những người bạn nhỏ của con đã bảo vệ và động viên con. Tôi biết ơn chuyên gia đã giúp tôi hiểu con nhiều hơn. Và hơn hết, tôi biết ơn chính con – cô bé bảy tuổi nhỏ nhắn, nhưng dũng cảm và mạnh mẽ hơn tôi tưởng.
Nếu có thể gửi một lời nhắn đến những bậc cha mẹ có con giống tôi, tôi muốn nói rằng hãy kiên nhẫn và dịu dàng hơn với con. Khi con né tránh giao tiếp, khi con nổi nóng hay nói lắp, có thể đó không phải là sự chống đối, mà là nỗi sợ bị tổn thương. Hãy lắng nghe bằng cả trái tim, đừng chỉ bằng lý trí. Hãy cho con cảm giác an toàn để con dám nói, dám sai, dám thể hiện mình. Và nếu cần, đừng ngại tìm đến sự hỗ trợ từ những người có chuyên môn, bởi họ không chỉ giúp con, mà còn giúp cha mẹ hiểu con đúng cách hơn.
Giờ đây, mỗi khi con đứng lên phát biểu trong lớp, dù đôi khi vẫn vấp một chút, tôi vẫn thấy tim mình ấm lại. Bởi tôi biết, mỗi âm thanh con phát ra đều là kết quả của bao nhiêu nỗ lực, kiên trì và yêu thương. Có lẽ hành trình này không hề dễ dàng, nhưng tôi tin rằng chỉ cần chúng ta đi cùng nhau – con, mẹ, thầy cô, bạn bè và những người đã giúp đỡ – thì mọi khó khăn đều sẽ được thay thế bằng niềm hạnh phúc giản dị nhất: được nghe con nói, dù chỉ là những câu nói thật chậm rãi, nhưng đầy cảm xúc và tự tin.
